Fundusz Kolejowy

Fundusz Kolejowy został utworzono w Banku Gospodarstwa Krajowego na mocy ustawy z dnia 16 grudnia 2005 o Funduszu Kolejowym (Dz. U. 2006 Nr 12, poz. 61) Fundusz rozpoczął funkcjonowanie wraz z wejściem w życie ustawy, tj. 9 lutego 2006 roku.

Fundusz stanowi element systemowego podejścia do zagadnień rozwoju transportu kolejowego w Polsce, którego celem jest realizacja polityki transportowej państwa zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju.

Środki Funduszu mają zapewnić przede wszystkim współfinansowanie i prefinansowanie inwestycji kolejowych finansowanych z funduszy Unii Europejskiej.

Zadania Funduszu Kolejowego

• Gromadzenie środków finansowych na przygotowanie oraz realizację budowy i przebudowy linii kolejowych, remonty i utrzymanie linii kolejowych oraz likwidację zbędnych linii kolejowych.
• Finansowanie realizacji zadań ujętych w rządowym Programie rzeczowo-finansowym. Zgodnie z Ustawą o Funduszu Kolejowym, minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z Bankiem Gospodarstwa Krajowego opracuje projekt Programu, który po zatwierdzeniu przez Radę Ministrów będzie ogłoszony w "Monitorze Polskim".

Ponadto ustawa przewiduje, że ze środków Funduszu sfinansowane będą utracone w latach 2002 - 2003 przez przewoźników kolejowych przychody z tytułu obowiązujących ustawowych ulg taryfowych w krajowych przewozach pasażerskich. Wypłaty te będą realizowane do czasu uregulowania zaległości.

Środki funduszu będą mogły być przeznaczane na spłatę wraz z odsetkami oraz innymi kosztami obsługi przeprowadzanych na rzecz Funduszu emisji obligacji bądź zaciągniętych na rzecz Funduszu kredytów i pożyczek. Środki Funduszu będą mogły być również kierowane na pokrycie zobowiązań wynikających z wykonywania przez Skarb Państwa obowiązków z tytułu gwarancji i poręczeń wspierających finansowanie przedsięwzięć ujętych w Programie rzeczowo-finansowym Rządu.

Podstawowe źródła zasilania Funduszu

• Stałe wpływy z opłaty paliwowej od paliw silnikowych i gazu do napędu pojazdów, przy czym Fundusz Kolejowy zasila 20 % wpływów z tego tytułu.
• Oprocentowanie wolnych środków Funduszu na rachunku w BGK oraz przychody od lokat bankowych wolnych środków oraz z ich inwestowania w papiery wartościowe emitowane lub gwarantowane bądź poręczane przez Skarb Państwa, papiery wartościowe emitowane przez NBP, listy zastawne i jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych rynku pieniężnego.
• Przychody z akcji przekazanych przez Skarb Państwa (jeśli takie przekazanie nastąpi) oraz przychody z ich sprzedaży.

Ponadto zgodnie z art. 7 Ustawy o Funduszu Kolejowym, Bank Gospodarstwa Krajowego może zaciągać kredyty i pożyczki oraz emitować obligacje w kraju i za granicą na rzecz Funduszu, z przeznaczeniem na realizację zadań inwestycyjnych wynikających z Programu rzeczowo-finansowego wykorzystania środków Funduszu.

Zasady wydatkowania środków

Wydatkowanie środków odbywać się będzie na podstawie Programu Rządowego, przy czym zgodnie z Ustawą o Funduszu Kolejowym środki finansowe zgromadzone przez Fundusz będą mogły być przekazywane tylko na rzecz zarządców infrastruktury kolejowej zapewniających przewoźnikom kolejowym dostęp do tej infrastruktury na podstawie przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz. 789, z późn. zm.), chyba że odrębne przepisy nakładają na przedsiębiorcę niebędącego zarządcą infrastruktury obowiązek likwidacji zbędnych linii kolejowych; w takim przypadku przepisy ustawy stosuje się odpowiednio.

Zgodnie z art. 12 Ustawy o Funduszu Kolejowym szczegółowy sposób i terminy dokonywania wypłat z Funduszu określać będzie umowa, którą minister właściwy do spraw transportu zawrze z Bankiem Gospodarstwa Krajowego.

Bank Gospodarstwa Krajowego, na wniosek ministra właściwego do spraw transportu, będzie dokonywał wypłat ze środków Funduszu na rzecz zarządców infrastruktury w wysokości i terminach wynikających z umów, które minister właściwy do spraw transportu zawrze z zarządcami infrastruktury oraz na rzecz przewoźników kolejowych zgodnie z ustaleniami Programu rzeczowo-finansowego oraz według zasad określonych w umowie, która zostanie zawarta pomiędzy ministrem właściwym do spraw transportu a Bankiem Gospodarstwa Krajowego.

Wpływy Funduszu

Przewiduje się, że w 2006 roku Fundusz zostanie zasilony kwotą 240 milionów złotych stanowiącą 20 % kwoty pochodzącej z wpływów z opłaty paliwowej wnoszonej przez podmioty zajmujące się produkcją, importem, zakupem wewnątrzwspólnotowym w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym paliw silnikowych lub gazu i wnoszonej przez inne podmioty podlegające obowiązkowi podatkowemu w zakresie podatku akcyzowego od paliw silnikowych lub gazu.